Tavuklar neden yumurtlamaz? Nedenleri sırayla kontrol edin

Türkiye şartlarında neyi farklı düşünmek gerekir?

Aynı tavsiye Karadeniz'in nemli kıyısında, İç Anadolu'nun kuru kışında ve Akdeniz'in yaz sıcağında aynı sonucu vermez. Sayıları başlangıç kabul edip kümesinizdeki sıcaklık, nem, gün uzunluğu ve hayvan davranışıyla doğrulayın.

Türkiye'de yaz sıcağı, kışın kısa günler ve sonbahar tüy dökümü farklı aylarda aynı sonucu doğurabilir. Önce mevsimi ve sürünün yaşını hesaba katın.

Önce sayım ve gizli folluk

Tavuk sayısını, günlük kaydı ve bahçedeki gizli yuvaları kontrol edin. Kırık kabuk, fare, yılan veya yumurta yiyen tavuk ihtimalini araştırın. Tahmin yerine bir haftalık gerçek sayı kullanın.

Mevsimsel nedenler

Sonbahar tüy değişimi, kışın kısa günleri, gurk olma ve yaş doğal düşüş getirir. Yaz sıcağında yem tüketimi azalır. Bütün sürü aynı anda düştüyse su, yem, ışık, sıcaklık ve gece rahatsızlığı gibi ortak noktalar öne çıkar.

Yem, su ve sağlık

Dolu yemlik tüm tavukların yediğini göstermez. Tüketimi tartın, çekingen kuşları izleyin, suyun temiz ve serin olduğunu doğrulayın. Kırmızı akar, kilo kaybı, solunum veya dışkı değişimi varsa sağlık yönü ayrıca incelenir.

Acil durum ayrımı

Tek tavuk değiştiyse bireysel muayene, tüm sürü değiştiyse çevre kaydı daha değerlidir. Halsizlik, solunum güçlüğü, karın şişliği veya birden fazla hasta tavuk günlerce bekletilmemelidir.

Yumurta aniden azalınca izlediğim sıra

Önce tavuk sayısını, gizli folluk ihtimalini ve kayıtları doğrular; sonra suyu, gerçekten yenilen yem miktarını, kondisyonu, tüy değişimini, yaşı, stresi ve parazitleri kontrol ederim. Türkiye'de kısa kış günleri doğal düşüş getirebilir, yaz sıcağı ise yem tüketimini azaltabilir. Bütün sürü aynı anda düştüyse ortak nedeni ararım. Yalnız bir tavuk değiştiyse tüm sürünün yemini değiştirmek yerine o hayvanın kursağı, ağırlığı, dışkısı ve davranışı daha dikkatli değerlendirilmelidir.

İlaç ya da takviye seçmeden önce belirtilerin sırasını yazarım. Sorun tek tavukta mı, sürünün çoğunda mı; hayvan en son ne zaman normaldi; yeni yem çuvalı, hava değişimi, kümes taşıma, yeni tavuk veya su tüketiminde düşüş oldu mu? Bu sıra, internetteki uzun hastalık listesinden daha fazla işe yarar. Dışkı, göz, ibik, ayak ve kümesin fotoğrafı da veterinerle görüşmek gerektiğinde somut bilgi sağlar.

Belirgin biçimde halsiz tavuğu sakin, kuru, cereyansız fakat havasız olmayan ayrı bir bölmeye alırım. Ayırmak tanı koymak değildir; hayvanın suya ve yeme kavga etmeden ulaşmasını, dışkı ile tüketimin izlenmesini sağlar. Ayrı suluk ve yemlik kullanır, sağlıklı sürüye dönmeden önce elleri ve ayakkabıyı temizlerim. Yazın kapalı bir hasta bölmesi hızla aşırı ısınabilir, kışın ise nem birikebilir; sıcaklık kadar temiz hava da kontrol edilmelidir.

Parazitte önce ürün adını değil, canlının nerede yaşadığını anlamaya çalışırım. Bazısı tavuğun üzerinde kalır, kırmızı akar ise çoğunlukla gündüz çatlaklarda saklanıp gece beslenir. Bu yüzden yalnız hayvana veya yalnız zemine yapılan uygulama eksik kalabilir. Kullanılan ürün kanatlılar için ruhsatlı olmalı; doz, tekrar aralığı, uygulayan kişinin korunması ve varsa yumurta ile et için bekleme süresi etiketten okunmalıdır. Rastgele kimyasal karıştırmak hem tavuğu hem insanı riske atar.

Her müdahaleden sonra yeni bir kontrol zamanı belirlerim. Hafif bir durum sabah-akşam izlenebilir; solunum güçlüğü, kanama, ayağa kalkamama, belirgin karın şişliği, hızla zayıflama veya aynı anda birkaç tavuğun hastalanması günlerce bekletilmemelidir. Etkilenen hayvan sayısı, yem ve su tüketimi, yumurta, hava, dışkı ve yapılan işlemi tek sayfada toplamak hem kendi kararımızı düzeltir hem de veterinere 'tavuk keyifsiz' demekten çok daha işe yarar bilgi verir.

Kümeste sonucu nasıl kontrol ederim?

Aynı kontrol sırasını kullanır ve bir seferde tek şeyi değiştiririm. Böylece sonuç anlık izlenime değil kayda dayanır.

Tavukları sabah serinliğinde, yemleme sırasında ve gece ayrı ayrı gözleyin.
Güçsüz hayvanı ayırın; suya, yeme ve uygun sıcaklığa kolay ulaşmasını sağlayın.
Yem, su, dışkı, solunum, ibik rengi ve ağırlık değişimini not edin.
Parazit şüphesinde kümese gece fenerle bakın.
Sonucu anlayabilmek için aynı anda birçok şeyi değiştirmeyin.
Solunum güçlüğü, ayağa kalkamama veya hızlı kötüleşmede veterineri bekletmeyin.

Yazar

Piotr Markot

Kümes hayvanı yetiştiricisi. Ben Piotr Markot, kümes hayvanı yetiştiricisiyim. Kendi sürümde gördüklerimi teknik kaynaklarla karşılaştırarak yazıyorum. Türkiye bölümlerinde iklimi ve yerel kullanım dilini ayrıca dikkate alıyorum; hastalık şüphesinde son söz veteriner hekimindir.