Küçük bir tavuk sürüsü nasıl düzenli yönetilir?

Türkiye şartlarında neyi farklı düşünmek gerekir?

Aynı tavsiye Karadeniz'in nemli kıyısında, İç Anadolu'nun kuru kışında ve Akdeniz'in yaz sıcağında aynı sonucu vermez. Sayıları başlangıç kabul edip kümesinizdeki sıcaklık, nem, gün uzunluğu ve hayvan davranışıyla doğrulayın.

İyi kayıt sistemi her ayrıntıyı istemez. Tavuk sayısı, yumurta, yem, ölüm, kesim, satış ve masraf düzenli tutulduğunda sürünün yönü görünür.

Grupları tanımlayın

Her kümes veya sürüye kod verin; giriş tarihi, ırk, yaş ve başlangıç sayısını yazın. Satış, ölüm, kesim, çıkım ve transfer aynı gün işlenmelidir.

Kısa günlük kayıt

Yumurta, yem, su sorunu, hava, hastalık belirtisi ve yapılan işi birkaç kelimeyle yazın. ‘Sıcak, tüketim düştü, iki ince kabuk’ ileride uzun bir hatıradan değerlidir.

Üretim ile maliyeti bağlayın

Yem, ilaç, ekipman ve satışları aylık karşılaştırın. Çok yumurta her zaman kâr değildir; dökülme, kayıp ve üretmeyen hayvanların amacı da görülmelidir.

Veriden karar çıkarın

Düşüşte aynı dönemin yaş, sıcaklık, yem ve sağlık kayıtlarına bakın. Bir değişiklik yapıp sonucunu izleyin; aynı gün beş müdahale uygulamayın.

Sabah ve akşam beş dakikalık tur

Sabah en son tünekten inen tavuğu, suya gitmeyeni, anormal dışkıyı ve gece bırakılmış yumurtayı fark etmeye çalışırım. Akşam sayı kontrolü yapar, son yumurtaları toplar, birkaç tavuğun kursağına bakar ve gece için su, hava, kapı ile yırtıcı güvenliğini kontrol ederim. Her gün yapılan kısa bir tur, sorun büyüdükten sonra yapılan uzun incelemeden daha değerlidir. Düzen, sayı kadar her gün önemlidir.

Bir ekipman almadan önce tavuğun günlük yolunu düşünürüm: tünekten suya, yemliğe, gezinti alanına, folluğa ve akşam yeniden tüneğe. Bu yol üzerinde dar bir kapı, çamurlu bir bölüm, karanlık bir köşe veya baskın tavukların tuttuğu tek yemlik varsa sorun sayıdan önce düzendedir. Yerleşimde yapılacak küçük bir değişiklik bazen yeni bir kümes parçasından daha fazla işe yarar.

Kayıt tutmak çiftliği büroya çevirmek demek değildir. Her gün tavuk sayısı, yumurta, yaklaşık yem tüketimi, ölüm veya kesim, hastalık belirtisi, olağan dışı hava ve yapılan değişiklik için tek satır yeter. Üretim düştüğünde bu satırlar mevsimsel değişimle kalıcı sorunu ayırır. Kayıt yoksa insan son kötü günü çok iyi hatırlar ama düşüşün üç hafta önce başladığını kolayca unutur.

Türkiye'de kullanılabilir alan bölgeye ve mevsime göre değişir. Karadeniz'de çamur, İç ve Doğu Anadolu'da uzun soğuk dönem, Ege ile Akdeniz'de yaz gölgesi aynı metrekareyi farklı hale getirir. Kuru altlık, yağmurdan korunan bölüm, hava çıkışı ve birden fazla kaynak noktası birlikte planlanmalıdır. Kümesi sıcak tutmak için her deliği kapatmak nemi ve amonyağı içeride tutar; iyi yönetim her zaman temiz havayla başlar.

Yerleşim değişikliğine birkaç gün süre tanırım. Yeni folluk veya yemlik ilk gün az kullanıldı diye hemen başarısız sayılmaz. Bu sırada çoğunluğa değil geride kalan hayvana bakmak gerekir. Baskın tavuk yeni düzeni hızla çözer; genç, küçük veya çekingen olan ise erişimdeki hatayı önce gösterir. Bu hayvanlar kovalanmadan yem yiyebiliyor, su içebiliyor, folluğa girebiliyor ve akşam tüneğe çıkabiliyorsa düzen büyük olasılıkla doğru yöndedir.

Kümeste sonucu nasıl kontrol ederim?

Aynı kontrol sırasını kullanır ve bir seferde tek şeyi değiştiririm. Böylece sonuç anlık izlenime değil kayda dayanır.

Sadece tavukların gerçekten kullanabildiği alanı ölçün.
Kalabalık gruplarda birden fazla yemlik ve suluk noktası hazırlayın.
Kümesi sabah, yemleme ve tünek zamanı olmak üzere farklı saatlerde kontrol edin.
Yeni altlık eklemeden önce ıslaklığın kaynağını bulun.
Tavuk sayısı, yumurta, yem ve önemli olayları düzenli kaydedin.
Bir değişikliği birkaç gün izleyip sonucu görmeden yenisini eklemeyin.

Yazar

Piotr Markot

Kümes hayvanı yetiştiricisi. Ben Piotr Markot, kümes hayvanı yetiştiricisiyim. Kendi sürümde gördüklerimi teknik kaynaklarla karşılaştırarak yazıyorum. Türkiye bölümlerinde iklimi ve yerel kullanım dilini ayrıca dikkate alıyorum; hastalık şüphesinde son söz veteriner hekimindir.