Tavuk yem yemiyor ve halsiz duruyor: önce ne kontrol edilmeli?

Türkiye şartlarında neyi farklı düşünmek gerekir?

Aynı tavsiye Karadeniz'in nemli kıyısında, İç Anadolu'nun kuru kışında ve Akdeniz'in yaz sıcağında aynı sonucu vermez. Sayıları başlangıç kabul edip kümesinizdeki sıcaklık, nem, gün uzunluğu ve hayvan davranışıyla doğrulayın.

Öğlen sıcağında sakin duran tavukla sabah serinliğinde bile kabarıp yem yemeyen tavuk aynı değildir. Solunum güçlüğü ve su içmeme acil değerlendirme gerektirir.

Sıcakta dinlenme ile hastalığı ayırın

Öğle sıcağında sakinleşen tavuk sabah serinliğinde normale dönebilir. Sabah da gözleri kapalı, sürüden ayrı, yeme ilgisiz veya zor nefes alıyorsa durum yalnız sıcak değildir.

Baştan ayağa hızlı kontrol

Göz, burun, ağız, ibik rengi, solunum, kursak, karın, kloak, dışkı, ayak ve tabanı inceleyin. Göğüs kemiği çevresindeki dolgunluğu karşılaştırın; tüy altında yara ve parazit arayın.

Güvenli ayırma

Tavuğu kuru, sakin, cereyansız fakat havasız olmayan bir bölmeye alın. Ayrı su-yem kullanın ve tüketimi yazın. Suyu zorla boğaza dökmeyin; yanlış uygulama akciğere kaçabilir.

Beklenmeyecek belirtiler

Moraran ibik, solunum güçlüğü, ayağa kalkamama, nöbet, kanama, hızlı zayıflama veya aynı anda birkaç tavuğun hastalanması veteriner gerektirir. Rastgele antibiyotik ve vitamin karışımı nedeni gizleyebilir.

Karar vermeden önce saha notları

İlaç ya da takviye seçmeden önce belirtilerin sırasını yazarım. Sorun tek tavukta mı, sürünün çoğunda mı; hayvan en son ne zaman normaldi; yeni yem çuvalı, hava değişimi, kümes taşıma, yeni tavuk veya su tüketiminde düşüş oldu mu? Bu sıra, internetteki uzun hastalık listesinden daha fazla işe yarar. Dışkı, göz, ibik, ayak ve kümesin fotoğrafı da veterinerle görüşmek gerektiğinde somut bilgi sağlar.

Belirgin biçimde halsiz tavuğu sakin, kuru, cereyansız fakat havasız olmayan ayrı bir bölmeye alırım. Ayırmak tanı koymak değildir; hayvanın suya ve yeme kavga etmeden ulaşmasını, dışkı ile tüketimin izlenmesini sağlar. Ayrı suluk ve yemlik kullanır, sağlıklı sürüye dönmeden önce elleri ve ayakkabıyı temizlerim. Yazın kapalı bir hasta bölmesi hızla aşırı ısınabilir, kışın ise nem birikebilir; sıcaklık kadar temiz hava da kontrol edilmelidir.

Parazitte önce ürün adını değil, canlının nerede yaşadığını anlamaya çalışırım. Bazısı tavuğun üzerinde kalır, kırmızı akar ise çoğunlukla gündüz çatlaklarda saklanıp gece beslenir. Bu yüzden yalnız hayvana veya yalnız zemine yapılan uygulama eksik kalabilir. Kullanılan ürün kanatlılar için ruhsatlı olmalı; doz, tekrar aralığı, uygulayan kişinin korunması ve varsa yumurta ile et için bekleme süresi etiketten okunmalıdır. Rastgele kimyasal karıştırmak hem tavuğu hem insanı riske atar.

Her müdahaleden sonra yeni bir kontrol zamanı belirlerim. Hafif bir durum sabah-akşam izlenebilir; solunum güçlüğü, kanama, ayağa kalkamama, belirgin karın şişliği, hızla zayıflama veya aynı anda birkaç tavuğun hastalanması günlerce bekletilmemelidir. Etkilenen hayvan sayısı, yem ve su tüketimi, yumurta, hava, dışkı ve yapılan işlemi tek sayfada toplamak hem kendi kararımızı düzeltir hem de veterinere 'tavuk keyifsiz' demekten çok daha işe yarar bilgi verir.

Kümeste sonucu nasıl kontrol ederim?

Aynı kontrol sırasını kullanır ve bir seferde tek şeyi değiştiririm. Böylece sonuç anlık izlenime değil kayda dayanır.

Tavukları sabah serinliğinde, yemleme sırasında ve gece ayrı ayrı gözleyin.
Güçsüz hayvanı ayırın; suya, yeme ve uygun sıcaklığa kolay ulaşmasını sağlayın.
Yem, su, dışkı, solunum, ibik rengi ve ağırlık değişimini not edin.
Parazit şüphesinde kümese gece fenerle bakın.
Sonucu anlayabilmek için aynı anda birçok şeyi değiştirmeyin.
Solunum güçlüğü, ayağa kalkamama veya hızlı kötüleşmede veterineri bekletmeyin.

Yazar

Piotr Markot

Kümes hayvanı yetiştiricisi. Ben Piotr Markot, kümes hayvanı yetiştiricisiyim. Kendi sürümde gördüklerimi teknik kaynaklarla karşılaştırarak yazıyorum. Türkiye bölümlerinde iklimi ve yerel kullanım dilini ayrıca dikkate alıyorum; hastalık şüphesinde son söz veteriner hekimindir.

İlgili konular