Tavuk kümesi yalıtılmalı mı? Türkiye şartlarında doğru yaklaşım

Türkiye şartlarında neyi farklı düşünmek gerekir?

Aynı tavsiye Karadeniz'in nemli kıyısında, İç Anadolu'nun kuru kışında ve Akdeniz'in yaz sıcağında aynı sonucu vermez. Sayıları başlangıç kabul edip kümesinizdeki sıcaklık, nem, gün uzunluğu ve hayvan davranışıyla doğrulayın.

İç Anadolu ve Doğu'da don, kıyılarda nem, yazın ise çatı ısısı önemlidir. Yalıtım havalandırmanın yerine geçmez; kapatılmış nemli kümes daha büyük sorun çıkarır.

Sorunu en zor saatte ölçün

Kümese gün doğmadan, uzun yağmur sonrası ve yazın en sıcak saatte girin. Çatı, yoğuşma, hava kokusu ve altlığı kontrol ederek yalıtımın hangi sorunu çözmesi gerektiğini belirleyin.

Çatı ve rüzgâr

Sıcak bölgede gölge, hava boşluğu ve yansıtıcı çatı; soğuk bölgede doğrudan cereyanı kesen kuru duvar önemlidir. Malzeme tavuktan ve kemirgenden korunmalıdır.

Üst havalandırma

Nemli hava kuşların üstünden çıkmalı, tünek doğrudan rüzgâr almamalıdır. Tam kapalı kümes yoğuşma ve amonyak üretir; ‘sıcak’ görünmesi sağlıklı olduğu anlamına gelmez.

Sonucu izleyin

Değişiklikten sonra tavuk hizasında sıcaklık, nem, koku, su tüketimi ve solunumu kaydedin. İyi yalıtım, temiz havayı kaybetmeden aşırı değişimi azaltır.

Kümesi günün en zor saatinde değerlendirin

Yalıtımı yalnız ılık bir öğleden sonra değerlendirmek yanıltır. Kışın gün doğmadan, uzun yağmurdan sonra ve yazın çatının en çok ısındığı saatte kümese girin. Tavuk hizasında havayı koklayın, altlığı elleyin, tavanda yoğuşma arayın ve hayvanların nerede toplandığına bakın. Yalıtım cereyanı azaltabilir, fakat üst havalandırmayı kapatırsa nem ve amonyak oluşturur. Yazın çatı gölgesi bazen kalın duvardan daha değerlidir.

Bir ekipman almadan önce tavuğun günlük yolunu düşünürüm: tünekten suya, yemliğe, gezinti alanına, folluğa ve akşam yeniden tüneğe. Bu yol üzerinde dar bir kapı, çamurlu bir bölüm, karanlık bir köşe veya baskın tavukların tuttuğu tek yemlik varsa sorun sayıdan önce düzendedir. Yerleşimde yapılacak küçük bir değişiklik bazen yeni bir kümes parçasından daha fazla işe yarar.

Kayıt tutmak çiftliği büroya çevirmek demek değildir. Her gün tavuk sayısı, yumurta, yaklaşık yem tüketimi, ölüm veya kesim, hastalık belirtisi, olağan dışı hava ve yapılan değişiklik için tek satır yeter. Üretim düştüğünde bu satırlar mevsimsel değişimle kalıcı sorunu ayırır. Kayıt yoksa insan son kötü günü çok iyi hatırlar ama düşüşün üç hafta önce başladığını kolayca unutur.

Türkiye'de kullanılabilir alan bölgeye ve mevsime göre değişir. Karadeniz'de çamur, İç ve Doğu Anadolu'da uzun soğuk dönem, Ege ile Akdeniz'de yaz gölgesi aynı metrekareyi farklı hale getirir. Kuru altlık, yağmurdan korunan bölüm, hava çıkışı ve birden fazla kaynak noktası birlikte planlanmalıdır. Kümesi sıcak tutmak için her deliği kapatmak nemi ve amonyağı içeride tutar; iyi yönetim her zaman temiz havayla başlar.

Yerleşim değişikliğine birkaç gün süre tanırım. Yeni folluk veya yemlik ilk gün az kullanıldı diye hemen başarısız sayılmaz. Bu sırada çoğunluğa değil geride kalan hayvana bakmak gerekir. Baskın tavuk yeni düzeni hızla çözer; genç, küçük veya çekingen olan ise erişimdeki hatayı önce gösterir. Bu hayvanlar kovalanmadan yem yiyebiliyor, su içebiliyor, folluğa girebiliyor ve akşam tüneğe çıkabiliyorsa düzen büyük olasılıkla doğru yöndedir.

Kümeste sonucu nasıl kontrol ederim?

Aynı kontrol sırasını kullanır ve bir seferde tek şeyi değiştiririm. Böylece sonuç anlık izlenime değil kayda dayanır.

Sadece tavukların gerçekten kullanabildiği alanı ölçün.
Kalabalık gruplarda birden fazla yemlik ve suluk noktası hazırlayın.
Kümesi sabah, yemleme ve tünek zamanı olmak üzere farklı saatlerde kontrol edin.
Yeni altlık eklemeden önce ıslaklığın kaynağını bulun.
Tavuk sayısı, yumurta, yem ve önemli olayları düzenli kaydedin.
Bir değişikliği birkaç gün izleyip sonucu görmeden yenisini eklemeyin.

Yazar

Piotr Markot

Kümes hayvanı yetiştiricisi. Ben Piotr Markot, kümes hayvanı yetiştiricisiyim. Kendi sürümde gördüklerimi teknik kaynaklarla karşılaştırarak yazıyorum. Türkiye bölümlerinde iklimi ve yerel kullanım dilini ayrıca dikkate alıyorum; hastalık şüphesinde son söz veteriner hekimindir.