Bir tavuk için kaç metrekare kümes ve gezinti alanı gerekir?
Piotr Markotkümes hayvanı yetiştiricisiBahçe yetiştiricileri ve küçük sürüler içinKullanılabilir kümes ve gezinti alanını ayrı hesaplayın. Tavuk sayısı, yağmur, sıcaklık, yemliğe erişim ve yerleşim üzerinden bir örneği inceleyin.
Güncellendi:
Kümesin metrekaresi kadar kullanılabilen alan da önemli
Bahçede sekiz tavuk için bir kümes kurarken ilk soru genellikle kaç metrekare gerektiği oluyor. Ölçü almadan verilen bir cevap ise kolayca yanıltıyor. Dışarıdan geniş görünen yapının içinde yem çuvalları, büyük bir suluk ve ulaşılmayan köşeler varsa tavuklara kalan yer çok daha küçük. Hesabı dış duvarlardan başlayarak değil, hayvanların gerçekten kullanabildiği kuru zeminden yapmak gerekiyor.
Gece tünek üzerinde uyuyan tavuklar gündüzü bahçede geçiriyorsa kapalı alanın kullanımı farklı olur. Sağanak sırasında kapı kapalı kaldığında veya yırtıcı nedeniyle dışarı çıkamadıklarında aynı yer bütün günkü yaşam alanına dönüşür. Bu yüzden yalnızca güzel havadaki düzeni düşünmeyin. Kümesteki en sıkışık günü hesaba katmak, sonradan hayvan sayısını azaltmak zorunda kalmaktan daha kolaydır.
Türün büyüklüğü de hesabı değiştirir. Küçük bir bantam ile iri bir Brahma aynı kapıdan aynı rahatlıkla geçmez; yemliğe ulaşmak ve kanatlarını açmak için kullandıkları yer de farklıdır. Bir sayıdan önce grubun büyüklüğünü, dışarıda geçireceği zamanı ve içerideki düzeni birlikte değerlendirin.
Başlangıç ölçüsü nasıl okunmalı?
Ev tipi tavuk yetiştiriciliğine yönelik bazı rehberlerde kapalı alan için hayvan başına yaklaşık 0,28–0,46 metrekare aralığı verilir. Bu, 3–5 kare fitin metrekareye çevrilmiş halidir. Farklı bir ülkede belirli bir yetiştirme düzeni için kullanılan başlangıç ölçüsüdür; Türkiye'deki bütün kümesler için yasal sınır veya her sürüyü rahat ettiren kesin bir değer değildir.
Bu aralığı seçip hayvan sayısıyla çarpmak yalnızca ilk taslağı verir. İri tavuklar, sürekli kapalı tutulan bir grup, dar geçitler ve kışın içeride geçirilen uzun saatler daha fazla yer gerektirebilir. Birden fazla horoz veya yeni bir hayvanın gruba katılması da kaçış yollarını önemli hale getirir. Ölçü uygun görünse bile tavuklar yemliğin önünde birbirini sıkıştırıyorsa yerleşimi değiştirmek gerekir.
Açık gezinti alanını kapalı alanla aynı satırda toplamayın. Yağmur altında çamura dönüşen bahçenin genişliği, kuru kümesin eksikliğini o gün telafi etmez. Gezinti alanında gölge, sığınak, temiz su, zeminin durumu ve güvenli çit de bulunmalıdır. Sadece büyük bir dikdörtgen çizmek bu ihtiyaçları karşılamaz.
Sekiz tavuk için örnek hesap
Aşağıdaki rakamlar bir hesap örneğidir; hazır kümes projesi veya sekiz hayvan için yeterlilik onayı değildir. İç ölçüleri 2 × 2 metre olan bir yapının tabanı 4 metrekaredir. Depolama, erişilemeyen bölüm ve hayvanların kullanamadığı donanım için toplam 0,8 metrekare ayrıldığını varsayalım. Kullanılabilir alan 3,2 metrekare, sekiz tavuk için hayvan başına 0,4 metrekare olur.
Folluk yükseltilmişse altında gerçekten rahatça dolaşılabiliyor mu? Alçak taban, kapalı ayaklık veya çok dar boşluk varsa o kısmı kullanılabilir saymayın. Aynı şekilde yemliğin çevresindeki hareket alanını çuval koymak için kullanmak hesabın sonucunu değiştirir. Kağıt üzerindeki ölçüyü hayvanların yürüdüğü yerle karşılaştırın.
| Hesap | Örnek sonuç | Ne anlatıyor? |
|---|---|---|
| Kapalı taban: 2 × 2 m | 4 m² | İç ölçüyle bulunan toplam alan |
| 4 − 0,8 m² | 3,2 m² | Bu örnekte hayvanlara kalan zemin |
| 3,2 ÷ 8 tavuk | 0,4 m²/tavuk | Davranış ve kullanım süresiyle birlikte değerlendirilecek sayı |
| Gezinti: 3 × 6 m; 18 ÷ 8 | 2,25 m²/tavuk | Sadece bölme işlemi; zeminin ve koşulların uygun olduğunu göstermez |
Bu iki sonuç farklı alanları anlatır. Kapalı zemin ile gezinti alanını ayrı kaydedin. Bahçenin bir kısmı dönüşümlü dinlendiriliyorsa o gün açık olan bölümü sayın; çitin arkasında kapalı kalan toprağı mevcut kullanım alanına eklemeyin.
Yer var ama yemliğe ulaşamıyorlarsa
Dar bir kapının önünde duran baskın tavuk, geniş bahçeye çıkışı bile engelleyebilir. Tek yemlik köşeye sıkıştırılmışsa çekingen hayvanlar sıranın sonunu bekler. Yem kaldığını görmek bütün grubun yeterince yediği anlamına gelmez. Daha sakin hayvanların yem ve suya erişimini ayrı ayrı gözleyin.
Yemlik ve sulukları birbirine çok yakın yerleştirince aynı noktada kalabalık oluşur. Uygun olduğunda kaynakları farklı, görülebilen ve kolay temizlenen noktalara dağıtın. Duvara veya tünek ayağına sıkışan dar aralıkları kaldırın. Yeni gelen bir tavuğun diğerlerinden uzaklaşabileceği ikinci bir yol olması, kullanılabilir alanı daha işe yarar hale getirir.
Folluklar da kuyruk oluşturabilir. Ev tipi bireysel folluklar için dört–beş tavuğa bir folluk başlangıç noktası olarak kullanılır, fakat model, boyut ve grubun tercihi sonucu değiştirir. Bir follukta sürekli üst üste binen tavuklar ve kırılan yumurtalar varsa yalnızca toplam folluk sayısına bakmayın. Yerleşim, temiz zemin ve giriş rahatlığı da kontrol edilmeli.
Tünek, folluk ve zemin ayrı ihtiyaçlar
Tünek zeminin yerine geçmez. Gece herkesin oturabilmesi gerekir; fakat gündüz yem aramak, eşelenmek ve birbirinden uzaklaşmak için yerde hareket ederler. Birden fazla tünek varsa yüksek olanı paylaşma kavgası çıkıp çıkmadığını gözleyin. Tavukların üzerine dışkı düşüren veya folluğu kirleten bir düzen, alanı iyi kullanıyor sayılmaz.
Toz banyosu yapılabilecek kuru bir bölüm bırakın. Zeminin tamamı ıslak veya sıkışmış olduğunda bahçe geniş olsa da bu davranış için yer kalmaz. Altlığın kuru kalması, su kabının devrilmemesi ve çatı suyunun kümese yönelmemesi birlikte çözülmelidir. Islak altlığı sürekli üstten örtmek, alttaki sorunu ortadan kaldırmaz.
Temizlik için insanın da hareket etmesi gerekiyor. Elinizin ulaşmadığı folluk, sökülemeyen tünek ve kapı arkasına sıkışan suluk günlük bakımı zorlaştırır. Plan üzerinde temizleme yolunu çizin. Hayvanları her seferinde sıkıştırmadan folluğa ve suluklara ulaşmak hem işinizi kolaylaştırır hem de gereksiz telaşı azaltır.
Yağmurlu kıyı ile soğuk iç bölgede aynı plan çalışmayabilir
Karadeniz'deki uzun yağışlı dönemlerde temel sorun açık alanın çamurlaşması olabilir. Kuru, çatılı bir gezinti bölümü ve iyi drenaj, kullanılabilir alanın günlerce kaybolmasını önler. Çatı suyu bu bölümün girişine dökülüyorsa hayvanlar kümesten çıkarken yine ıslak zeminden geçer. Önce suyun nereye aktığına bakın.
İç bölgelerde kışın kapalı geçirilen süre uzayabilir. Kümesi soğuktan korurken havalandırmayı tamamen kapatmayın. Kalabalık, nem ve kirli altlık birlikte sorun yaratır. Ayrıntılı yapı değerlendirmesi için kümes yalıtımı ve havalandırma yazısı yardımcı olur. Yazın ise gölge altında gerçekten kullanılan alanı ölçün; güneşte boş duran bölümün genişliği tek başına rahatlık sağlamaz.
Bunlar bölgedeki her bahçenin aynı olduğu anlamına gelmez. Rüzgar yönü, ağaç gölgesi ve toprağın su tutması komşu iki kümeste bile farklı olabilir. Hayvanların en sıcak öğleden sonra ve en yağışlı gündeki davranışı, planı düzeltmek için iyi bir ölçüttür.
Yeni hayvan almadan önce yerin yettiğini nasıl anlarsınız?
Sabah kapı açılırken sıkışma, yemliğe yaklaşamayan tavuklar, tünek kavgası, sürekli ıslak zemin ve tüy yolma dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Bunların tek nedeni alan darlığı değildir. Besleme, sağlık, ışık ve sürüye katılma düzeni de etkileyebilir; tüy yolmanın nedenlerini birlikte inceleyin.
Mevcut grubun kaç hayvan olduğunu, kapalı ve açık kullanılabilir alanı, yağmurda nerede kaldıklarını ve kaynakların yerini tek sayfada toplayın. Sonra yeni tavukların ayrı tutulacağı güvenli bölümün olup olmadığına bakın. Satın almadan önce bu alanı hazırlamak, yeni gelenleri doğrudan kalabalık bir gruba bırakmaktan daha sağlıklı bir başlangıçtır.
Bir değişiklik yaptıktan sonra aynı koşullarda yeniden gözlemleyin. İkinci suluk gerçekten kullanılıyor mu, çekingen tavuk rahat yem yiyebiliyor mu, kuru bölüm yağmurdan sonra da kuru mu? Cevaplar iyi değilse metrekaresi uygun görünen planı korumak için ısrar etmeyin. Hayvan sayısı, yerleşim veya kullanım düzeni değişmelidir.
Piotr Markot
Kümes hayvanı yetiştiricisi ve Twoja Farma yazarı.
Blogda okumaya devam et
Tüm kılavuzları görün →
Sık sorulan sorular
Bir tavuk için kesin bir metrekare var mı?
Her düzen için tek sayı yok. Yaklaşık 0,28–0,46 m² kapalı alan bazı ev tipi rehberlerde başlangıç ölçüsüdür; Türkiye için yasal sınır veya bütün hayvanlara yeterlilik garantisi değildir.
Follukların kapladığı yer sayılır mı?
Tavukların gerçekten kullanamadığı kısmı çıkarın. Yükseltilmiş folluğun altı rahatça kullanılabiliyorsa durum farklıdır. Dış ölçü yerine içte kalan kuru ve ulaşılabilir zemini ölçün.
Büyük bahçe küçük kümesi telafi eder mi?
Tavuklar dışarıdayken yardımcı olabilir, fakat yağmurda veya güvenlik nedeniyle kapalı kaldıkları gün için içeride yeterli alan gerekir. İki alanı ayrı değerlendirin.
Sekiz tavuk için örnekteki 3,2 m² yeterli mi?
Örnek yalnızca hesabı gösterir. İrilik, içeride geçirilen süre, yem ve suya erişim, tünekler ve grubun davranışı görülmeden yeterli olduğu söylenemez.
Geniş kümeste neden kavga çıkabilir?
Tek kapı, köşedeki yemlik, uygunsuz tünek düzeni veya yeni hayvanların katılması çatışmaya yol açabilir. Sağlık ve besleme nedenlerini de değerlendirin; sadece tabanı büyütmek yetmeyebilir.
Yeni tavuk almadan önce ne hazırlamalıyım?
Mevcut kullanılabilir alanı ve kaynakları kontrol edin; yeni hayvanlar için ayrı, güvenli bir bölüm hazırlayın. Hayvan sayısı artınca yağmurlu gündeki yerleşimin de çalışması gerekir.
Sorunuz mu var?
Tavuk sayısını, büyüklüklerini, iç ölçüleri, dışarı çıkma süresini ve sorun yaşanan noktayı yazın.
Tavuk, yumurta ve notları birlikte takip edin
Ayrıntıları hafızanızdan kaybolmadan saklayın
Twoja Farma yumurtaları, yem değişikliklerini, sürü gözlemlerini ve maliyetleri kaydetmenize yardımcı olur. Bugün yazılan kısa bir not çoğu zaman gelecek haftaya dair kendinden emin bir tahminden daha faydalıdır.