Tavuklarda tüy dökümü: ne kadar sürer, ne verilir?

Normal tüy değişimi nasıl görünür?

Yetişkin tavuklar genellikle yılda bir kez tüylerini yeniler. Türkiye'nin büyük bölümünde belirgin dönem yaz sonu ile sonbaharda, günler kısalırken görülür; kıyı iklimi, yüksek rakım, ırk ve yapay ışık tarihi değiştirebilir. Boyunda açık renkli yeni tüy kılıfları belirir.

Normal tavuk canlıdır, yer, içer ve sürüyle gezer. Hızlı kilo kaybı, ishal, hırıltı, kanama veya iltihaplı ıslak deri yalnızca tüy dökümüne bağlanmamalıdır.

Ne kadar sürer ve hangi sırayla ilerler?

Hızlı değişimde görünür dönem sekiz-on iki haftada bitebilir. Yavaş tavuklarda dört-altı ay sürebilir. Çoğu zaman baş ve boyundan başlayıp gövde, kanat ve kuyruğa ilerler, ancak her hayvan aynı sırayı izlemez.

Haftada bir aynı bölgenin fotoğrafını çekin ve gerekiyorsa tartın. Sağlıklı deride düzenli yeni tüy çıkışı, bir günde yere düşen tüy sayısından daha değerlidir.

Yumurta neden azalır?

Keratin yapılı tüyleri üretmek amino asit, enerji, vitamin ve mineral ister. Kısa günle birlikte tavuk yumurtayı azaltabilir veya tamamen ara verebilir. Yeni tüy tamamlandıktan sonra üretim yavaş yavaş döner.

Yemi ya da suyu keserek süreci zorlamayın. Tüyleri tamamlanan canlı bir tavuk uzun süre yumurtlamıyorsa yaş, ışık, gurk olma, rasyon ve hastalık ihtimallerini ayrıca değerlendirin.

Tüy döneminde ne yedirilmeli?

Temel olarak yaşa uygun, taze ve tam bir karma yem kullanın. Yalnızca yüksek ham protein rakamı yetmez; amino asit, enerji ve mineral dengesi gerekir. Çok ayçiçeği, kuru böcek veya sofra artığı dengeli yemi geri plana iter.

Tam yeme hesap yapmadan ikinci premiks eklemeyin. Temiz su sürekli bulunsun ve ikramları sınırlı tutun. Kilo kaybı veya zayıf tüy gelişiminde veteriner ya da kanatlı besleme uzmanına danışın.

Tüy değişimi mi, bit-akar mı, gagalama mı?

Kanat altını, kloaka çevresini ve kuyruk dibini ayırarak bakın. Bit ve yumurtaları tüy sapında görülebilir. Kırmızı tavuk akarı gündüz çatlaklarda saklanır, gece çıkar; hava karardıktan sonra tünek birleşimlerini fenerle kontrol edin.

Kırık tüy ve diğer tavukların ulaşabildiği yaralar gagalayı düşündürür. Horozun sık bastığı tavuklarda sırt aşınabilir. Normal değişimde birkaç bölgede düzenli yeni tüy görülür.

Bulgu	Daha çok uyar	Kontrol
Gevşek tüy, yeni kılıflar	Tüy değişimi	İştah, kilo, büyüme
Kaşıntı, kabuk, soluk ibik	Parazit	Tavuk ve kümes gece
Kırık tüy, yara	Gagalama veya horoz	Alan ve davranış
Tek tavuk çok halsiz	Sağlık sorunu	Ayırın, veteriner çağırın

Yeni tüyleri koruyan günlük düzen

Yeni tüyler kanlı ve hassastır. Gereksiz yakalamayın, kılıfları soymayın; sivri tel, kıymık ve dar geçitleri düzeltin. Kuru altlık, temiz hava ve yeterli yemlik-suluk alanı stresi azaltır.

Yumurta, iştah ve tüy görünümünü haftada bir kaydedin. Karma sürülerde her tavuk farklı tarihte tamamlayabilir.

Süreci hızlandırmak için yem veya su kesmeyin.
Premiks ve protein eklerini rastgele üst üste koymayın.
Yaşlı ve zayıf tavukların kilosunu izleyin.
Kanama, nefes darlığı veya ağır halsizlikte hızlı yardım alın.

Veteriner gerektiren durumlar

Durmayan kanama, büyük yara, moraran ibik, zor solunum, ayakta duramama, su içmeme veya hızlı zayıflama alarmdır. Birkaç hayvanın aynı anda hastalanması da sıradan tüy değişimi değildir.

Tavuk hareketli, iştahlı ve yeni tüyleri temizse çoğu zaman zaman, dengeli yem ve sakin takip yeterlidir.

Yedi günlük takip, her gün yem değiştirmekten daha yararlıdır

İlk gün tarihi, yumurta sayısını ve tam yem tüketimini yaklaşık olarak yazın. Boyun, sırt ve kuyruğun fotoğrafını çekin; göğüs kemiği çevresindeki vücut durumunu nazikçe değerlendirin. Sürekli kilo kaybı, yerdeki tüy miktarından daha önemli bir uyarıdır. Büyük sürüde her gün bütün tavukları yakalamak yerine kolay tanınan birkaç hayvanı izleyin. Böylece yeni tüyleri zedelemez ve davranışı gereksiz stresle değiştirmezsiniz.

Haftanın ortasında hava karardıktan sonra kümese fenerle bakın. Tünek uçları, vida delikleri, tahta birleşimleri, folluk altları ve çatlaklar özellikle önemlidir. Beyaz bir bezle tünek aralarını silmek, kırmızı tavuk bitinin bıraktığı koyu izleri fark etmeyi kolaylaştırabilir. Gündüz temiz görünen tavuk, gece parazit saldırısına uğruyor olabilir.

Yedinci gün fotoğrafı, kiloyu, iştahı ve yumurta kaydını ilk günle karşılaştırın. Yeni tüy kılıfları uzuyor ve kilo sabit kalıyorsa süreç mantıklı ilerliyordur. Yeni çıkış yoksa, kaşıntı artıyorsa, deri kızarıyorsa veya tavuk gruptan ayrılıyorsa bunu yalnızca mevsimsel döküme bağlamayın. Rasyonu, kümes koşullarını ve hastalık belirtilerini birlikte değerlendirin.

Süreci uzatan yaygın hatalar

Yumurtalar hemen dönmedi diye yemi birkaç günde bir değiştirmeyin. Ani değişiklik tüketimi azaltabilir ve hangi uygulamanın işe yaradığını anlamayı zorlaştırır. Kümese çok sıcak olsun diye bütün hava girişlerini kapatmak da doğru değildir; kuru altlık ve temiz hava tüy ile solunum sağlığı için daha değerlidir. Parazit görmeden rastgele ilaç kullanmak yerine türü belirleyin ve Türkiye'deki güncel etiket ile yumurta bekleme süresine uyun.

Sürü içindeki sırayı da izleyin. Hassas yeni tüyleri olan bir tavuk tek yemlikte baskın hayvanlar tarafından geri itilebilir. Bu durumda yemin içeriği iyi olsa bile yeterince yiyemez. İkinci yemlik ve suluk, görüşü bölen basit engeller ve yeterli tünek alanı çoğu zaman ek bir vitamin kutusundan daha fazla işe yarar.

Hava birden soğuduğunda çıplak bölgeler için endişelenmek doğaldır. Ancak sağlam, kuru bir kümes ve cereyan yapmayan havalandırma çoğu yetişkin tavuk için aşırı ısıtmadan güvenlidir. Isıtıcı kullanılıyorsa yangın riski, kablo koruması ve nem mutlaka kontrol edilmelidir.

Fotoğrafı aynı açıdan ve benzer ışıkta çekin.
Doğru karşılaştırma için aynı saatlerde tartın.
Yem, ışık ve sürü değişikliklerini tarihleriyle yazın.
Hassas yeni tüyleri çekmeden deriyi inceleyin.
Veterinerle görüşmeden önce belirti sırasını not edin.
İzlenen tavuğun davranışını aynı yaştaki sağlıklı sürü arkadaşlarıyla karşılaştırın.
Yumurta azalmasının başladığı günü tüy kaybının ilk günüyle birlikte kaydedin.
Her gece tüneğe çıkıp çıkmadığını ve sürüden uzak durup durmadığını gözleyin.

Tüyler tamamlandıktan sonra ne kaydedilmeli

Tavuğun yeniden düzenli yumurtlamaya başladığı günü ve ilk yumurtaların kabuk durumunu yazın. Kilo, iştah ve hareket normalse alışılmış düzene devam edin. Daha sonra oluşan yeni bir verim düşüşünü bu kayıtlarla tamamlanmış tüy değişiminden ayırmak; yem, gün uzunluğu ve kümes koşullarıyla karşılaştırmak daha kolay olur.

Yazar

Piotr Markot

kümes hayvanı yetiştiricisi. Kendi kanatlılarımı yetiştiriyorum; bir ırkı yalnız katalogdaki yumurta sayısıyla değil, karakteri, sağlığı, yemi ve kümesteki gerçek sonuçlarıyla değerlendiriyorum.

İlgili konular