Rui bij kippen: duur, voeding en het verschil met parasieten

Zo ziet een gewone rui eruit

Volwassen hennen vernieuwen doorgaans jaarlijks hun veren. In Nederland en Vlaanderen valt de opvallende fase vaak in nazomer en herfst, wanneer de dagen korter worden. Losse veren, een dunne staart en lichte veerschachten rond de hals zijn dan heel normaal.

Een gezonde ruier blijft eten, drinken en bij de groep. Duidelijk vermageren, diarree, benauwdheid, bloed of nattende huid horen er niet bij en vragen om een aparte beoordeling.

Hoe lang duurt de rui?

Snelle ruiers zien er na acht tot twaalf weken weer redelijk uit. Langzame dieren kunnen vier tot zes maanden bezig zijn. Leeftijd, ras, conditie, stress en kunstlicht beïnvloeden het tempo. Vaak begint het aan kop en hals en volgen lijf, vleugels en staart.

Maak wekelijks een foto en voel voorzichtig naar lichaamsconditie. Gelijkmatige nieuwe pennen op rustige huid zijn belangrijker dan een perfecte volgorde.

Waarom de eieren tijdelijk wegblijven

Voor keratineveren zijn bouwstoffen en energie nodig. Korter daglicht remt tegelijk de leg. Veel hennen leggen daarom minder of stoppen een tijd helemaal. Na de veergroei keert de productie meestal geleidelijk terug.

Forceer nooit met minder voer of water. Is de hen volledig in de veren maar blijft ze lang van de leg, kijk dan ook naar leeftijd, licht, broedsheid, rantsoen en gezondheid.

Voeren tijdens de rui

Gebruik als basis vers, volledig voer voor de juiste leeftijd. Alleen een hoger eiwitpercentage zegt weinig; aminozuren, energie, vitaminen en mineralen moeten samen kloppen. Veel zonnebloempitten, meelwormen of keukenrestjes verdringen het uitgebalanceerde voer.

Voeg niet zomaar een tweede premix toe aan compleet voer. Zorg altijd voor schoon water en houd extraatjes klein. Bij gewichtsverlies of slechte hergroei is rantsoenadvies verstandig.

Rui of bloedluis en verenpikken?

Kijk onder vleugels, rond de cloaca en bij de staartbasis. Veerluizen en neten kunnen zichtbaar zijn. Bloedluizen verbergen zich overdag in naden van zitstokken en nestkasten; controleer die juist na donker met een zaklamp.

Afgebroken veren en bereikbare kale plekken passen bij verenpikken. Een versleten rug kan door de haan komen. Bij rui ziet u meestal nette nieuwe pennen op meerdere plaatsen.

Rust en een veilig hok

Nieuwe veren zijn doorbloed en gevoelig. Pak de hen zo weinig mogelijk op, peuter niet aan schachtjes en verwijder uitstekende draadjes of splinters. Droog strooisel, frisse lucht en voldoende voer- en drinkplaatsen beperken stress.

Noteer wekelijks eieren, eetlust en verengroei. Zo ziet u of de dip met de rui samenvalt en wanneer herstel begint.

• Nooit voer of water onthouden om rui te versnellen.
• Geen losse supplementen stapelen.
• Gewicht volgen bij oudere en lichte hennen.
• Bij bloeden, benauwdheid of ernstige zwakte snel hulp zoeken.

Wanneer de dierenarts bellen

Aanhoudend bloeden, een grote wond, blauwe kam, zware ademhaling, niet kunnen staan, niet drinken of snel afvallen zijn alarmsignalen. Ook meerdere zieke vogels tegelijk passen niet bij gewone rui.

Blijft de hen levendig en groeit er schoon nieuw verenkleed, dan zijn tijd, goed voer en rustige observatie meestal voldoende.

Met een zevendaagse controle ziet u meer dan met losse supplementen

Noteer op dag één datum, eieren en ongeveer hoeveel compleet voer wordt gegeten. Maak foto's van hals, rug en staart en voel voorzichtig de borstbeenconditie. Gestaag gewichtsverlies zegt meer dan een vloer vol veren. Kies in een grote groep enkele herkenbare hennen voor vaste observatie, zodat u niet telkens alle dieren hoeft te vangen.

Controleer halverwege de week na donker de uiteinden van zitstokken, schroefgaten, kieren en de onderkant van legnesten. Vergelijk na zeven dagen foto, gewicht, eetlust en leg. Langere nieuwe pennen en stabiel gewicht passen bij herstel. Ontbreekt hergroei, neemt jeuk toe of trekt een hen zich terug, onderzoek dan parasieten, rantsoen en ziekte.

Veelgemaakte fouten tijdens de rui

Wissel niet om de paar dagen van voer omdat de leg nog niet terug is. Selectief eten en darmverstoring maken de beoordeling juist moeilijker. Verwarm het hok ook niet potdicht: droge bodembedekking en ventilatie zijn belangrijker dan een hoge temperatuur. Gebruik een middel tegen bloedluis of veerluis pas nadat het probleem is herkend en volg altijd het Nederlandse of Belgische etiket, inclusief wachttijd voor eieren.

Let ook op rangorde. Een gevoelige ruier kan bij één voerbak worden weggedrukt zonder dat er sprake is van een voedingsgebrek in het voer zelf. Een extra voer- en drinkpunt, zichtbrekende elementen en voldoende zitruimte lossen dan meer op dan een pot supplementen.

Wat u na de rui nog noteert

Schrijf op wanneer een hen weer regelmatig legt en of de eischaal normaal terugkomt. Blijven gewicht, eetlust en activiteit stabiel, houd dan de gewone routine aan. Een latere terugval is met deze gegevens beter te onderscheiden van de afgeronde rui en gerichter te vergelijken met voer, daglengte of huisvesting.

FAQ

Bronnen achter deze gids

De praktische adviezen zijn gecontroleerd aan de hand van veterinaire en universitaire pluimveebronnen, niet alleen van doorvertelde forumtips.

• Mississippi State University Extension — Molting of Laying Hens
• University of Minnesota Extension — Raising chickens for eggs
• Penn State Extension — Artificial Lighting for Winter Egg Production
• Merck Veterinary Manual — Management of Backyard Poultry
• Merck Veterinary Manual — Common Infectious Diseases in Backyard Poultry